اخبار

خراسان رضوی: راهکارهای پیشگیری وکاهش پدیده دختران فراری

خراسان رضوی: راهکارهای پیشگیری وکاهش پدیده دختران فراری
بخش عمده جمعیت ما را جوانان تشکیل می دهند و به همین جهت مسائل و مشکلات آنان نیز نسبت بـه دیگـر گـروه هـای سنی جامعه ما از تنوع و گستردگی بیشتری برخوردار است. نیمی از این جمعیت را نیز دخترانی تشکیل می دهند که با توجـه به جنسیت و پیچیده شدن ساختار نظام اجتماعی، در معرض مسائل و آسیب های اجتماعی گوناگونی قرار دارند. یکی از ایـن آسیب ها که در بعد فردی و اجتماعی پیامدهای منفی بسیاری را برای دختران و جامعه به همراه داشته؛ مسـئله فـرار دختـران ازمنزل می باشد.

مقدمه بخش عمده جمعیت ما را جوانان تشکیل می دهند و به همین جهت مسـائل و مشـکلات آنـان نیـز نسـبت به دیگر گروه های سنی جامعه ما از تنوع و گستردگی بیشتری برخوردار است. نیمـی از ایـن جمعیـت را نیز دخترانی تشکیل می دهند که با توجه به جنسـیت و پیچیـده شـدن سـاختار نظـام اجتمـاعی، در معـرض مسائل و آسیب های اجتماعی گوناگونی قرار دارند. یکی از این آسیب ها کـه در بعـد فـردی و اجتمـاعی پیامدهای منفی بسیاری را برای دختران و جامعه به همراه داشته؛ مسئله فرار دختران از منزل می باشد. فرار نوجوانان و جوانان از خانه و ترک خـانواده، بـدون اجـازه والـدین یـا وصـی قـانونی، در واقـع نـوعی واکنش نسبت به شرایطی است که از نظر فرد نامساعد، غیرقابل تحمل و بعضاً تغییر ناپذیر است. ایـن عمـل به عنوان یک مکانیسم دفاعی به منظور کاهش ناملایمات زندگی و خلاصی از محرکهای آزار دهنـده و مضر و دستیابی به خواستههای مورد نظر و عموماً آروزهای دور و دراز به کـار گرفتـه مـی شـود. و امـروزه در اکثر کشورهای جهان، فرار از خانه به یک معضل اجتماعی تبدیل شده است. در ایران نیز فرار دختـران از خانه با توجه به ارزشها و هنجارهای حاکم بر جامعه بـه عنـوان یـک آسـیب و مسـئله اجتمـا عی مطـرح میباشد که در ادامه به بررسی دلایل و راهکاهای حل این مسئله اجتماعی در جامعه خواهیم پرداخت .

بیان مسئله پیچیده ترشدن روابط اجتماعی، صنعتی شـدن کشـورها، سسـت شـدن روابـط عـاطفی حـاکم برخـانواده، شکاف بین نسلی، بیکاری، فقر، مهاجرت بـی رویـه بـه شـهرهای بـزرگ وکـلان شـهرها، افـزایش حاشـیه نشینی و... زمینه مناسبی برای گسترش آسیب های اجتماعی فراهم آورده است. فرار دختران از خانـه اگـر چه در نگاه اول پدیده ای فردی است اما با توجه به پیامـد هـای سـوء آن کـه در نظـم اجتمـاعی اخـتلال و آشفتگی ایجاد می کند، منشاء بسیاری از رفتارهای ضد اجتماعی و انحرافی ماننـد خودفروشـی، اعتیـاد بـه مواد مخدرومشروبات الکلی، توزیع مواد مخـدر، تشـکیل بانـدهای فسـاد و فریـب سـایر زنـان ودختـران ، رواج روسپیگری و شیوع انواع بیماری های مقاربتی و... می شود.عقل حکم می کند که ایـن موضـوع را به عنوان یکی از معضلات بسیار جدی در جامعه کنونی ایران به حساب آوریم. دختران فراری به خـاطر شرایط خاص خود مورد انواع سوء استفاده ها و آزارها قرار می گیرند و درنتیجه زمینه را برای پیـدایش و افزایش باندهای جنایت کاری که این دختران را مورد اسـتثمار و بهـره کشـی قـرار مـی دهنـد فـراهم مـی سازد. این پدیده سبب مـی شـود کـه سـطح جـرم و جنایـت در جامعـه افـزایش یابـد و در نتیجـه امنیـت و 3 سلامت اجتماعی به مخاطره بیافتد. به عبارت دیگر پدیده دختران فراری که خود معلـول عوامـل متعـددی است می تواند عامل بسیاری از آسیب های اجتماعی دیگر شود. از طرفی نوجوانان و جوانان سرمایه هـ ای ملی و انسانی هر جامعه ای هستند که در صورت به هرز رفتن و فاسد شدن این سـرمایه عظـیم خسـارات و آسیب های جبران ناپذیری به پیکره جامعه و نظام اجتماعی وارد می شود. بنابراین فـرار دختـران از خانـه معلـول شـبکه پیچیـده ای از عوامـل مـؤثر خـانوادگی، روانـی، اجتمـاعی و فرهنگی است. فرار دختران از خانه نه تنها آنان را در معرض آسیب های جدی روانی و جسـمی قـرار مـی دهد بلکه در صورت عدم انجام اقدامات مؤثر برای حل آن بخشی از نیروی کار و تولید جامعـه و سـلامت جسم وروان تعداد قابل توجهی از مادران فردای جامعه از دست خواهد رفت. با ازدیاد فرار دختـران نسـل های آینده با خطرات جدی چون افزایش ابتلا به ویروس ایدز، عدم امنیت اجتماعی و از همه مهمتـر عـدم امنیت اخلاقی روبرو خواهد بود. چرا که دختران امروز مادران فردایند و مادران پـرورش دهنـده فرزنـدان آینده اند و در واقع قوام و دوام جامعه انسانی برپایه مادران آینده است. اگـر مـادر خـود یـک فـرد آسـیب دیده اجتماعی باشد فرزند او درگیر آسـیب اجتمـاعی خواهـد بـود و در نتیجـه ایـن دور باطـل ادامـه پیـدا خواهد کرد. اهمیت و ضرورت تحقیق اکنون چند سالی است که مسئله فرار دختران از خانه، جنبۀ فوقالعادهای پیدا کرده و آمار آنان به طـرز نگرانکنندهای در حال افزایش است و این ممکن است نشانگر وجود اختلال در کارکرد نهـاد خـانواده و یا سایر نهادهای جامعه باشد. بر اساس اعلام روابط عمومی سازمان بهزیستی کشـور، آمـار دختـران فـراری هر سال 15 درصد افزایش مییابد و بسیاری از دخترانی که به مراکـز بهز یسـتی سـپرده مـی شـوند از سـوی نیروی انتظامی معرفی شده و تعداد کمی از آنها نیز خود معرف هسـتند. همچنـین بیشـتر دختـران در سـنین 18-14 سال هستند. بهتر است در این ارتباط جهت شناسایی اهمیت موضوع بـه برخـی آمارهـای منتشـره نگاهی انداخته شود، هرچند که این آمارها به شکل دقیقی نمی تواند گویای واقعیـت مسـ ئله باشـد . بحـث فرار نوجوانان و جوانان از منزل فقط مختص جامعه ایران نیست و این معضل در بسیاری از کشورها وجـود و نمود عینی و خارجی دارد.

جمعبندی و نتیجه گیری موضوع اصلی پژوهش حاضـر «بررسی علل پدیده دختـران فـراری و راه هـای پیشـگیری از آن» میباشد. در مطالعه حاضر، با رویکرد آسیب شناسی اجتماعی انجام گردیده است. در سطح تجربی با توجه به اهداف مطرح شدهو به خاطر حساسیت موضوع و به منظور ارائـه تحلیلـی غنـی از مسئله تحقیق، از روش «علی- مقایسه ای » استفاده گردید و بـر مبنـای کـل دختـران 12 تـا 25 سـاله دو شهر تهران و مشهدکه به هر دلیلی از منزل فرار کرده اند، میزان انطباق و تناظر پیش بینی های نظری مزبـور با داده ها و شواهد، مورد ارزیابی و داوری تجربی قرار گرفت. به منظور نتیجه گیری و استنباط نظری از موضوع مورد پژوهش، ضروری اسـت مـروری تحلیلـی بـر نتـایج تحقیق و دلالت های آن داشته باشیم: بر مبنای نتایج حاصله از یافته های تحلیلی در هر یک از شهرهای مشـهد و تهـران و بطـور کلـی در هـر دو شهر، فرضیات زیر مورد تأیید قرار گرفته اند؛ 1 .دوگروه دختران فراری و دختران غیرفراری از نظر میزان نااستواری روابط زناشویی والدین با هـم تفاوت دارند. 2 .موقعیت اجتماعی- اقتصادی خانواده در بین دو گروه دختران فـراری و غیرفـراری دارای تفـاوت معناداری است. 19 3 .دوگروه دختران فراری و دختران غیرفراری از نظر نحـوه گـذران اوقـات فراغـت بـا هـم تفـاوت دارند. 4 .دوگروه دختران فراری و دختران غیرفراری از نظر میزان واگذاری مسئولیت بزرگسـالان بـه آنهـا با هم تفاوت دارند 5 .دوگروه دختران فراری و دختران غیرفراری از نظر میزان وجود سابقه جـرم یـا رفتـار انحرافـی در خانواده با هم تفاوت دارند. 6 .دو گروه دختران فراری و دختران غیرفراری از نظر نوع واکنش مادر در قبال آنها با هم تفاوت دارند. 7 .دو گروه دختران فراری و دختران غیرفراری از نظر نوع رابطه با پدر با هم تفاوت دارند. 8 .دو گروه دختران فراری و دختران غیرفراری از نظر سبک تربیتی خانواده آنها با هم تفاوت دارند. 9 .دو گروه دختران فراری و دختران غیرفراری از نظر میزان تضاد با سرپرستان خـود بـا هـم تفـاوت دارند. 10.دو گروه دختران فراری و دختـران غیرفـراری از نظـر میـزان احسـاس اهمیـت درخـانواده بـا هـم تفاوت دارند. 11.دو گروه دختران فراری و دختران غیرفراری از نظر میزان کنترل اجتماعی خانواده بـا هـم تفـاوت دارند. 12.دو گروه دختران فراری و دختـران غیرفـراری از نظـر میـزان احسـاس تبعـیض در خـانواده بـا هـم تفاوت دارند. 13.دو گروه دختران فراری و دختران غیرفراری از نظر میزان عزت نفس با هم تفاوت دارند. 14.دوگروه دختران فراری و دختران غیرفراری از نظر میزان احساس خوشبختی با هم تفاوت دارند. بر اساس این نتایج و همچنین مصاحبه با کارشناسان به طـور کلـی 3 نـوع اسـتراتژی پیشـگی ری در جامعـه وجود دارد:  پیشگیری اولین: در این نوع پیشگیری عمومی مطرح بوده و مخاطب برنامه های آن کل جامعـه و تمامی مردم از هر قشر و صنف می باشند. راه حل ها و برنامه هایی که برای تمـامی خـانواده هـا و مـدارس وجـود دارد و بـا کمـک وسـایل ارتبـاط جمعـی و مشـارکت نهادهـا و سـازمان هـای گوناگون در زمینه پیشگیری از فرار دختـران از منـزل در سـطوح جامعـه بحـث مـی شـود در ایـن دسته قرار دارند.  پیشگیری دومین: این نوع پیشگیری بر روی گروه ها و افراد در معرض آسیب و بـه اصـطلاح در معرض خطر آسیب دیدگی تمرکز دارد. کار بر روی دخترانی که به لحاظ شرایط خـانوادگی به نوعی احتمال فرار درآنها زیاد می باشد همانند خانواده هـای نابسـامان و از هـم گسـیخته، و نیـز 20 خانواده هایی که دچار انواع آسیب دیدگی شده اند؛ در این نوع پیشـگیری وجـود دارد. مداخلـه در بحران در این خانواده خود نوعی پیشگیری است. در ایـن مرحلـه مکـانیزم هـا یی هماننـد جـدا نمودن موقت یا دائمی دختران از محیط پر از آسیب خانواده و یا حمایت های اجتمـاعی و روانـی از خانواده های آنان و ارائه خدمات مـددکاری اجتمـاعی بـه دختـران و خـانواده هـای آنـان و یـا مداخله برای حل اختلافات خانوادگی و... از جمله فعالیت های گونـاگون پیشـگیری دومـین مـی باشد.  پیشگیری سومین : این پیشگیری در واقع درمان و حمایت هـای بعـد از درمـان افـراد یـا گـروه های آسیب دیده است به گونه ای که بعد از درمان دیگر بازگشت مجدد به آسیب نداشـته باشـند. برای دختران فراری این نوع پیشگیری شامل انواع برنامه هائی است که بعـد از شناسـا ئی دختـران فراری و بررسی های لازم پیرامون علل فرار و شرایط روانی و خانوادگی آنـان، اقـدام بـه پرونـده سازی برای آنان از ابعاد شخصیتی و اجتماعی- خانوادگی نموده و بعد از برنامـه هـای مـددکاری و مشاوره های پزشکی و روانشناختی، آنان یا به آغوش خانواده بازگردانـده مـی شـو ند یـا اینکـه به محل هائی جهت نگهداری فرستاده شده و همواره سعی بر این است که دوبـاره اقـدام بـه فـرار ننمایند.

۷ اَمرداد ۱۳۹۹ ۱۰:۱۸
معاونت اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری خراسان رضوی |

نظرات بینندگان

نام را وارد کنید
تعداد کاراکتر باقیمانده: 500
نظر خود را وارد کنید