اخبار

خراسان شمالی-مصرف مشروبات الکلی و آسیب های وارده به خانواده ها

خراسان شمالی-مصرف مشروبات الکلی و آسیب های وارده به خانواده ها
بشر در دوران معاصر دچار آسیب‎ها و چالش‎های فردی و اجتماعی فراوانی شده و در تکاپوی حل آنها، در دام نابهنجاری‎های دیگری گرفتار شده است. مصرف مشروبات الکلی، یکی از نابهنجاری‎هایی است که تأثیرات منفی و مخرّبی را در عرصه‎های خانوادگی به همراه دارد.

 

بشر در دوران معاصر دچار آسیب‎ها و چالش‎های فردی و اجتماعی فراوانی شده و در تکاپوی حل آنها، در دام نابهنجاری‎های دیگری گرفتار شده است. مصرف مشروبات الکلی، یکی از نابهنجاری‎هایی است که تأثیرات منفی و مخرّبی را در عرصه‎های خانوادگی به همراه دارد. بدین لحاظ نهاد خانواده، به عنوان مهمترین نقطه آسیب‎پذیر این انحراف محسوب می‎شود؛ به گونه‎ای که می‎توان میخوارگی مردان را جرمی علیه خانواده تلقی کرد.

البته گرایش به استفاده از الکل در کشورهای اسلامی به دلیل تابوی تحریم شراب، تبدیل به بحران اجتماعی نشده است. با پیروزی انقلاب اسلامی ایران، میگساری در کشورمان تقلیل یافت، اما پس از پایان جنگ تحمیلی و بروز برخی ناهنجاری‎های اجتماعی، به تدریج بر آمار مصرف کنندگان الکل افزوده شد و آسیب‎های اجتماعی ناشی از آن دامنگیر خانواده ها گردید، و عمده کالایی که به صورت قاچاق از غرب کشور (مرز عراق) وارد کشورمان می‎شود، مشروبات الکلی است.

به اعتقاد مدیرکل امور آزمایشگاه‎های سازمان پزشکی قانونی، آمار کامل و دقیقی از مصرف کنندگان و معتادان الکل وجود ندارد، اما افرادی که به عنوان متهم یا مشکوک به مصرف شبانه روزی الکل هستند، از طریق دستگاه‎ها و ضابطین قضایی برای آزمایش پزشکی قانونی ارجاع داده می‎شوند، اکثراً مردانی در سنین 20 تا 30 سال هستند و بیشترین میزان مصرف مشروبات الکلی نیز در طی روزهای تعطیل صورت می‎گیرد. براساس پرونده‎های مختومة دادگاه‎های عمومی کشور نیز نرخ مشروبخواری در حال افزایش است. عوامل زیادی از جمله ژنتیکی و بیولوژیکی ، وراثتی،روانشناختی ،وخانوادگی درگرایش افراد به مصرف مشروبات الکلی دخالت دارند که در این بحث فقط به عوامل خانوادگی آن اشاره می کنیم.

*عوامل خانوادگی:

روابط و تعامل میان اعضای خانواده، در گرایش و مصرف الکل، نقش غیرقابل انکاری دارد، از این رو در خانواده‎های الکلی، امکان گرایش دیگر اعضای خانواده بیشتر است و رفتار والدین میخواره،خواسته و ناخواسته، فرزندان را به استفاده از الکل تشویق می‎کنند. پدر الکلی در بدو امر، با مخالفت‎های جدی سایر اعضای خانواده به ویژه همسرش، به دلیل بروز رفتارهای ناشایست، کتک‎کاری فرزندان، تجاوز نامشروع، همسایه‎آزاری و... مواجه می‎شود. در این صورت فرد برای تداوم اعتیاد به الکل، احتیاج به جلب نظر همسر دارد و معمولاًً تلاش می‎کند تا همسرش را وابسته به مشروب نماید تا بتواند به رفتار نابهنجار خود را ادامه دهد و مزاحمی نداشته باشد.

ناسازگاری والدین، طلاق و جدایی پدر و مادر نیز می‎تواند بستر مناسبی را برای احساس شکست و فشار اجتماعی ایجاد کند و در نتیجه گرایش به الکل را افزایش دهد.

آسیب‎های میخوارگی فقط به جسم و روان فرد منحصر نمی‎گردد، بلکه حیات خانواده و اجتماع را تهدید کرده و مشکلات هنجاری بسیاری را در روابط اعضای خانواده و جامعه ایجاد می کند. آسیب های خانوادگی تأثیر بر روابط زوجین و فرزندان راشامل می شود:

02
*اختلال در تنظیم روابط جنسی:

اولین کارکرد اجتماعی خانواده، تنظیم و نظام بخشیدن به رفتارهای جنسی و تولید مثل است. عوامل مختلفی می تواند در این انتظام جنسی اختلال ایجاد کند به طور نمونه میگساری، آسیب‎های جدی را به نظام هنجاری روابط جنسی وارد می‎سازد، زیرا مصرف دائمی الکل، تغییر محسوسی را در کاهش غریزه جنسی فرد معتاد بوجود می‎آورد، به طوری که این امر روابط جنسی فرد الکلیک با همسرش را به سردی می کشاند و در اکثر موارد، علیرغم آنکه مرد به جهت اعتیاد به الکل این مشکل را ایجاد کرده است، اما در اغلب موارد، زن به سرد مزاجی و کاهش روابط جنسی متهم می‎شود.گاهی نیز شخص میخواره، براثر وابستگی شدید به الکل، زن و فرزندان خود را به آلودگی اخلاقی و جنسی می‎کشاند تا از این رهگذر، هزینه تهیه مشروبات الکلی را فراهم نماید.

*پرورش نسل معیوب و بیمار:

مصرف الکل عوارض جبران ناپذیری در رشد فرزندان باقی می گذارد. براساس نتایج تحقیقات 17% کودکانی که پدر الکلیک داشته اند، زودتر از موعد مقرر بدنیا آمده اند، 6% کودکانی که در هنگام تولد توانایی زندگی ندارند، از پدران الکلیک هستند. 75% فرزندانی که پدری الکلی دارند، فاقد نیروی قوه عقلانی می باشند. 15-17% اطفال دارای پدری الکلی، مبتلا به امراض دماغی هستند.

*ناتوانی در مراقبت و نگهداری از کودکان و سالمندان:

یکی دیگر از کارکردهای نهاد خانواده، حمایت زیستی، عاطفی و اخلاقی از اعضای خانواده، به ویژه نوزادان و کودکان، سالمندان و معلولان است.فرد میخواره در اثر مداومت در شرابخواری، احساس عدم کفایت و بی‎شخصیتی می‎کند. او به جهت اعتیاد به این رفتار انحرافی، از نگهداری خود عاجز می‎ماند، تا چه رسد به اینکه بتواند از کودکان و سالخوردگان مراقبت نماید. فرزندان میخواره، از محبت و عاطفه پدری احساس محرومیت می‎کنند و همین امر موجب بروز عقده‎های روانی و فشارهای اجتماعی در شخصیت فرزندان آنها می‎شود. آنان احساس می‎کنند که پشتوانه‎ای ندارند، زیرا در صحنه‎های مختلف اجتماع، کسی نیست که حمایت‎های لازم را از آنها انجام دهد، پدر الکلی نمی‎تواند کنترل و نظارتی بر روی رفتارهای فردی و اجتماعی فرزندان خود داشته باشد، لذا فرآیند جامعه پذیری و تربیت فرزندان فرد الکلیک آسیب‎پذیر است. سالمندان هم که پس از گذشت سال ها، انتظار خدمت‎رسانی از سوی فرزند خود را دارند، وقتی شاهد میگساری وی هستند، آرزوهای دیرینه خود را از دست رفته می‎بینند و احساس می‎کنند که فرزند آنها در لحظات پایانی عمر نمی‎تواند عصای دوران پیری آنان باشد.

*اختلال در فرآیند جامعه‎پذیری کودکان:

جامعه‎شناسان معتقدند اجتماعی شدن کودک به معنای آموختن شیوه زندگی و پذیرش هنجارهای اجتماعی، یکی از مهمترین کارکردهای خانواده محسوب می‎شود، بنابراین نهاد خانواده می‎بایست بتواند واحد باثباتی از جامعه‎پذیری باشد به نحوی که کودکان بتوانند فرهنگ و مهارت‎های نقش را که برای زندگی بزرگسالی بسیار اساسی است، بیاموزند. به عبارت دیگر، اجتماعی شدن فرایندی است که در طی آن کودک ناتوان، به تدریج به شخصی خود آگاه، دانا و ورزیده در شیوه‎های فرهنگی تبدیل می‎شود، لیکن پدر الکلی آنقدر در حالت مستی و هیجانات ناشی از شرابخواری غوطه‎ور است که نمی‎تواند الگوی مناسبی برای انتقال فرهنگ، ارزش‎ها، هنجارها و نقش‎های اجتماعی به کودک خود باشد. فرزند چنین پدری، پیوسته شاهد هذیان‎گویی، فراموشی، ترس، اضطراب و نعره‎های بلند پدر مست خود می باشد. طبیعی است که او در چنین خانواده ای، در مورد هنجارهای مناسب یک زندگی صحیح و مطلوب، مطلبی نخواهد آموخت، در این صورت کودکی که هنجارآموز نشده است، به عنوان یک انسان کجرو، در شبکه کنش و تعامل اجتماعی با سایر کنشگران قرار می‎گیرد و از آنجا که جامعه، افراد کجرو را طرد می‎کند، فرزند این خانواده، نمی‎تواند پایگاه و نقش شایسته‎ای را در سلسله مراتب اجتماعی برای خود احراز نماید، از این‎رو فرد میخواره به تدریج از فرهنگ عمومی کناره‎گیری کرده و زمینه جذب وی در خرده فرهنگ بزهکاری فراهم می‎شود.

*تنزل پایگاه اجتماعی فرزندان:

از دیگر کارکردهای نهاد خانواده، این است که جایگاه و پایگاه اجتماعی کودک را در خصوص تبار منسوبان و خانواده‎ای که شخص بدان تعلق دارد، تعیین می‎کند. به عبارت دیگر خانواده جایگاه اجتماعی اعضای خود را در میان ساختار اجتماعی و سلسله مراتب منزلتی مشخص می‎سازد. در خانواده‎ای که پدر آن دارای شغل آبرومندانه است و به هنجارهای رایج جامعه پایبند می‎باشد، اعضای خانواده از پایگاه اجتماعی خوبی برخوردار می‎باشند و فرزندان خانواده نیز پایگاه و منزلت اجتماعی والایی دارند، اما با اعتیاد پدر خانواده به الکل، پایگاه اجتماعی فرزندان در میان مردم از دست می رود، حیثیت و آبروی خانوادگی آنها مخدوش می‎شود و فرزندان هم به جهت انتساب به چنین پدری، جایگاه اجتماعی والایی نخواهند داشت و دائماً از سوی دیگران سرزنش و تقبیح خواهند شد. از سوی دیگر چنانچه فردی الکلی، در حالت مستی به دلیل تجاوز جنسی، زنی را باردار نماید، کودک این فرد، به جهت فقدان هویت خانوادگی و هویت اجتماعی با مشکلات متعددی مواجه می شود.

*فقدان امنیت اقتصادی خانواده:

نهاد خانواده مرجع پاسخگویی به نیازهای اقتصادی اعضای خود می‎باشد. پدر خانواده و در مواردی مادر، از طریق کار و تلاش، نیازها و احتیاجات خانواده را تأمین می‎نمایند. با اعتیاد پدر به مصرف بیش از حد مشروبات الکلی، ضربه شدیدی به ساختار اقتصادی خانواده وارد می شود و درآمد خانواده، صرف خرید مشروبات الکلی می گردد و بدین‎ترتیب، نتیجه تلاش‎های اقتصادی خانواده به جای ایجاد رفاه عمومی اعضای خانواده، در مسیر لذت‎جویی شخصی و مصرف الکل از سوی پدر به هدر می‎دهد.

به دلیل چنین پیامدها و آسیب‎هایی، می‎بایست از رواج و شیوع میخوارگی پیشگیری کرد، البته این مهم، مستلزم رعایت اصول و قواعد خاصی می باشد.


02

*اصول پیشگیری از مشروبخواری:

اصول کلی جلوگیری از انحراف شرابخواری به شرح ذیل می باشد:

- تبیین آموزه‎های دینی در مورد تحریم شراب و آثار زیان بار اخلاقی و فرهنگی آن.

- تغییر نگرش مردم در مورد زیان‎های مصرف الکل به وسیله آموزش در مدارس، رسانه‎ها و محافل دینی و مذهبی.

- پیشگیری از زمینه‎های روانی و اجتماعی شرابخواری.

- محدود کردن دسترسی افراد به الکل، به ویژه در مراکز تفریحی و سیاحتی.

- کنترل عوامل اجتماعی مؤثر بر مصرف الکل مانند بیکاری، فقدان تسهیلات در اوقات فراغت و...

- ممانعت از حضور در جلسات و میهمانی‎هایی که مشروبات الکلی مصرف می‎شود.

- اطلاع رسانی عمومی و فرهنگی و حساسیت زایی در خانواده در مورد خطرات الکلیسم و تبیین اهداف دشمن در ترویج میگساری و تشریع پیامدهای خانوادگی و اجتماعی آن.

- تبیین فلسفه تحریم شراب از طریق یافته های علوم تجربی و اجتماعی

---------------------------------------------------------------------------------------------------

شاهرخ کشاورز-کارشناس ارشد حقوق جزا وجرم شناسی »

" رئیس اداره انتظامی،وضعیتی معاونت اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری کل استان مازندران "
۱۹ شهریور ۱۳۹۷ ۱۴:۰۳
معاونت اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم قوه قضائیه |

نظرات بینندگان

نام را وارد کنید
تعداد کاراکتر باقیمانده: 500
نظر خود را وارد کنید