مقدمه ای بر وندالیسم

مقدمه و بیان مسئله:

پدیده ای به نام وندالیسم به طور کلی به هرگونه تخریب ارادی اموال عمومی، سازمان شهری، تاسیسات اجتماعی و آثار هنری اطلاق می شود که به صورت فردی یا گروهی و هدفدار و غیرهدفدار انجام می‌شود و از اختلالات رفتاری و تربیتی، عقده‌های اجتماعی، نارضایتی طبقاتی و ...سرچشمه می گیرد. وجه مشترک همه تعاریف وندالیسم در کارکرد منفی این پدیده و مذموم بودن آن در همه فرهنگ‌هاست و این نکوهیده بودن به حدی می‌رسد که برخی صاحب‌نظران، وندال‌ها را دشمنان آشکار جامعه و عمل آنها را نهایت گستاخی در رفتارها و تلقی‌ها دانسته‌اند و کشورها نیز سعی کرده اند با وضع قوانینی بازدارنده با این پدیده ناهنجار مقابله کنند.مقایسه تطبیقی قوانین موجود نشان می دهد از آنجا که خصوصیت افراد وندال یا ناهنجاری های اجتماعی در هر کشوری متفاوت است وضع قوانین در این زمینه نیز با توجه به مناسبات و شرایط خاص کشورها نیز تا حدودی متفاوت است .
تا کید بر اعمال مجازات اعمالی که مهم ترین منافع و مصالح فردی و اجتماعی را مورد تهدید قرار می دهند و تسریع در اجرای آن خود نشان از اهمیت دادن به آثار و نتایج مجازات در حیات اجتماعی و مادی انسان ها دارد؛ در خصوص وندالیسم نیز ابتدا باید با این مقدمه آغاز نمود که تخریب اموال و فضاهای عمومی به ویژه در جوامع شهری، از پدیده هایی است که نه تنها خسارت های ناشی از آن، مدیریت های شهری را گرفتار مشکل و تنگنای نگهداری از مبلمان و تجهیزات عمومی می کند، شهروندان را نیز از داشتن امکانات و تجهیزات مورد نیازشان محروم و بی بهره می سازد. چه بسا در این زمینه، کمتر فردی از اقشار میانی و فرودست جوامع شهری را می توان یافت که در موارد نیاز، به خاطر سالم نبودن باجه های تلفن همگانی قابل دسترس، از انجام تماس و ارتباط بازنمانده باشد یا در برخورد با سایر امکانات و تجهیزات شهری تخریب شده، دچار مشکل و تنش های روحی نشده باشد .دیگر جنبه این پدیده ناخوشایند، خسارت های مالی آن است که سالانه هزینه بسیار هنگفتی را به مدیریت های شهری تحمیل می کند و از آنجا که این هزینه ها به طور عمده توسط ساکنان شهرها پرداخت می شود، در مجموع می توان گفت خسارت های مالی این پدیده نیز در اصل بر دوش ساکنان شهرها سنگینی می کند و به جای بهره گیری این هزینه ها در توسعه و عمران بهینه ملزومات شهری، بخش قابل توجهی از درآمد مدیریت های شهری را به تامین مجدد و بازسازی امکانات و تجهیزات تخریب شده اختصاص می دهد. البته این پدیده، تنها به کشور ما محدود نمی شود و در بیشتر شهرهای کشورهای جهان حتی کشورهای پیشرفته مانند آلمان، فرانسه، ایالات متحده امریکا و... زوایای مختلف آن را می توان مشاهده کرد. به همین دلیل نیز این پدیده، با عنوان جهانی «وندالیسم» معرفی و تبیین می شود و از ناهنجاری های اجتماعی در جوامع شهری محسوب می شود به همین دلایل کشورهای مختلف جامعه بین الملل با وضع قوانین و مقرراتی کوشیده اند تا با جرم انگاری این پدیده به مقابله با آن پردازند.

2.تعریف،پیشینه و مفهوم وندالیسم:

گفته می شود ریشه این واژه، از عنوان قوم «وندال» گرفته شده است. این قوم در قرن پنجم میلادی از ژرمن هایی بودند که در آفریقا شکل گرفتند. آنها در اواسط همان قرن به سرزمین ایتالیا یورش بردند و موجب سرنگونی و فروپاشی امپراتوری بزرگ روم غربی شدند. در کتاب های تاریخی آمده است که سرکوب و چپاول پایتخت امپراتوری روم توسط «وندال» های ژرمن دو هفته به درازا کشید. آنها ضمن چپاول شهر، تمامی فضاهای شهری را ویران و تندیس های با ارزش را خردکردند، کتاب ها را سوزاندند و ساختمان ها را به آتش کشیدند. «وندال» ها به هر سرزمین و شهر دیگری نیز که یورش می بردند، اموال ساکنانش را به چپاول می بردند و اشیا و آثار غیرقابل حمل را نابود می کردند به طور کلی در اغلب تعاریف ارایه شده در باب مفهوم وندالیسم در مباحث انحرافات و آسیب های اجتماعی، محققین و صاحب نظران از آن به عنوان رفتار معطوف به تخریب و خرابکاری اموال، تأسیسات و متعلقات عمومی نام برده اند.به عنوان مثال پاتریس ژانورن آن را «نوعی روحیه بیمارگونه» تعریف می کند «که به تخریب تأسیسات عمومی نظیر تلفن های عمومی، صندلی اتوبوس های شهری، مترو و ترن های مسافربری و باجه های پست و تلگراف و نظایر آن تمایل دارد».وندالیسم، در این معنی، از بلاهای جوامع امروزی است که در گذشته دیده نشده است. «وندال های کهن »، در هجوم های وحشیانه خود، چیزی را ویران می کردند که خود نساخته بودند، اما «وندان های مدرن »، چیزی را نابود می سازند که از آن جامعه خودشان است. درنتیجه وندالیسم هرگونه تخریب ارادی اموال عمومی، سازمان شهری، تاسیسات اجتماعی و آثار هنری است که به صورت فردی یا گروهی و هدفدار و غیرهدفدار انجام می‌شود و از اختلالات رفتاری و تربیتی، عقده‌های اجتماعی، نارضایتی طبقاتی و ... ناشی می‌شود. وجه مشترک همه تعاریف وندالیسم در کارکرد منفی این پدیده و مذموم بودن آن در همه فرهنگ‌هاست و این نکوهیده بودن به حدی می‌رسد که برخی صاحب‌نظران، وندال‌ها را دشمنان آشکار جامعه و عمل آنها را نهایت گستاخی در رفتارها و تلقی‌ها دانسته‌اند.