اورژانس اجتماعی

 

اورژانس اجتماعی

در هر جامعه ای برای پاسخگویی به نیازهای مردم و حل یا کاهش مشکلات آنها تمهیداتی اتخاذ و برنامه هایی تدوین و اجرا می شود. کشور ما نیز از این قاعده مستثنی نیست. گرچه این برنامه ها می تواند حسب شرایط مختلف موجود در کشورها متفاوت باشد اما آن چه که مهم می باشد این است که بتوان مسایل و راهکارهای مناسب، شناخته و اجرا شوند. یکی از این برنامه ها در جمهوری اسلامی ایران "برنامه اورژانس اجتماعی " می باشد که حاصل فعالیت چندین ساله سازمان بهزیستی کشور در دفتر امور آسیب دیدگان اجتماعی است. این برنامه تلفیقی از مداخله در بحران، فردی،خانوادگی و اجتماعی (مرکز اورژانس اجتماعی)، خط تلفن اورژانس اجتماعی (123)، تیم سیار اورژانس اجتماعی (خدمات اجتماعی سیار) و پایگاه اورژانس اجتماعی (پایگاه خدمات اجتماعی) که در مرحله اول با هدف توانمند سازی اجتماع محور شود و در سکونتهای غیر رسمی تدوین شده بود، می باشد. در این برنامه ویژگی مهم ارائه خدمات اجتماعی یعنی: "تخصصی بودن"، "بموقع بودن" و "در دسترس بودن" مد نظر قرار گرفته است تا از این طریق ارائه خدمات اجتماعی به مردم در سازمان بهزیستی کشور محدود به زمان و مکان نگردد و رویکرد فعال جایگزین رویکرد غیر فعال شود و "اجتماع جامعه محوری" در برنامه های عملیاتی شود. این برنامه استفاده بهینه از منابع مادی و معنوی (نیروی انسانی)،کاهش دیوان سالاری اداری ،تجمع خدمات ، هماهنگی بین واحدها،جامعیت و فراگیری و... را در پی دارد. این برنامه قصد دارد تا مداخله های روانی اجتماعی را قبل از مداخله های قضایی و انتظامی و حتی در کنار این مداخله ها جایگزین کند که این مسئله در پیشگیری از وقوع جرم و قضازدایی نیز نقش مهمی ایفا می کند. شناسایی آسیب های اجتماعی شایع و در حال شیوع به صورت کشوری و منطقه ای و محلی نیز از طریق این برنامه صورت خواهد پذیرفت. در واقع این نوع مداخله ها تاثیرگذاری تئوری برچسب را به حداقل خواهد رساند تا زمینه ای برای توانمند سازی افراد در معرض آسیب و آسیب دیده اجتماعی و بازگشت آنها به زندگی سالم باشد.
اصول اورژانس اجتماعی :
 حذف آسیب های اجتماعی ممکن نیست اما با برنامه ریزی مناسب می توان آن را کنترل کرد.
 ارایه خدمات در برنامه اورژانس اجتماعی باید حداقل دارای سه ویژگی تخصصی بودن، به موقع بودن، و در دسترس بودن باشد.
 به دلیل ماهیت فرابخشی آسیب های اجتماعی ، در اجرای این برنامه همکاری های درون سازمانی و برون سازمانی نقش بسزایی دارد.
 کار تیمی در این برنامه بسیار مهم است.
 به فرد، خانواده و جامعه توجه می شود.
 برنامه و مداخله باید با رویکرد علمی باشد.
 مسئله یابی بموقع ، فعال بودن و پاسخگو بودن در این برنامه مهم است.
 به توانمند سازی اجتماعی محور با رویکرد منطقه ای و محلی توجه می شود.
 فراگیر بوده و جامعیت داشته باشد.
 زمینه مشارکت سازمانهای مردم نهاد (نهادهای مدنی)فراهم شود.

اهداف:
 کنترل و کاهش بحرانهای فردی،خانوادگی و اجتماعی
 در دسترس قراردادن خدمات تخصصی به گروههای هدف برنامه
 ارتقاء توانمندی های افراد در معرض آسیب و آسیب دیده اجتماعی جهت مقابله با آسیب های اجتماعی در شرایط بحرانی
 جایگزینی مداخله های روانی اجتماعی حین مداخله های قضایی- انتظامی
 کمک به قضازدایی و پیشگیری از وقوع جرم

گروههای هدف:
افراد مشمول دریافت خدمات عبارتند از :
زوجین متقاضی طلاق و افراد دارای اختلاف خانوادگی حاد، زنان و دختران در معرض آسیب اجتماعی یا آسیب دیده اجتماعی ، افرادی که قصد خودکشی دارند یا اقدام به خودکشی کرده اند، کودکان خیابانی،همسران آزار دیده ، کودکان آزار دیده ، سالمندان آزار دیده، مبتلایان به اختلال هویت جنسی، دختران و پسران فراری از منزل ، سایر افرادی که در شرایط بحرانی قرار دارند.
اقدامات اجرایی:
اقدامات اجرایی شامل پذیرش ، خدمات تخصصی ، ترخیص و پیگیری پس از ترخیص است.

خط تلفن اورژانس اجتماعی
این خط از سال 1383 با شماره سه رقمی (123) که یادگیری آن بسیار آسان است در تهران راه اندازی شده و در سال 1385 به 5 مرکز افزایش یافته است ولی از سال 1386 و 1387 در کل استان های کشور راه اندازی شد و در سال 1388 در برخی از شهرستان های دیگر فعال شده است. نیروی تخصصی خط عبارتند از: مددکار اجتماعی و روان شناس.