برنامه های کاهش آسیب

برنامه های کاهش آسیب سوء مصرف مواد مخدر و روان گردان
این لفظ برای اولین بار در سال 1980 به سیاست ها و برنامه هایی اطلاق شد که هدف اولیه آنها کاهش عواقب و عوارض بهداشتی ناگوار ناشی از مصرف مواد مخدر است.
کاهش آسیب های بهداشتی سوء مصرف مواد ، به مجموعه اهداف قابل دسترسی اطلاق می شودکه بدون نیاز به کاهش یا توقف مصرف مواد در افراد وابسته به مواد عوارض سوء مصرف را کاهش می دهد. به طور کلی شامل سیاست یا فعالیت هایی است که برای کاهش عوارض رفتارهای خطرناک طراحی واجرا می شود.
این برنامه در آغاز دهه ی هفتاد میلادی در کشورهای اروپایی مطرح شد. اساس این سیاست پذیرش سوء مصرف مواد به عنوان یک واقعیت اجتماعی است. هرانسانی می تواند هرگونه که می خواهد زندگی کند. انتخاب با سوء مصرف مواد یا بدون آن با خود فرد است، به شرط آن که به خود و جامعه آسیب نرساند و نهادهای اجتماعی و رفاهی موظفند در راه ارتقای کیفیت زندگی تلاش نمایند.
برنامه های کاهش آسیب به عنوان بستری برای برنامه های پیشگیری از انتقال ویروس ایدز در اروپا مطرح گردید. این فعالیت ها بیش تر بر کنترل انتقال ویروس از راه تزریق پر خطر و تماس جنسی متمرکز هستند.
اهداف برنامه های کاهش آسیب :
هدف اصلی برنامه های کاهش آسیب، کمک به فرد جهت آگاهی از خطرات رفتار و ارائه ابزارهای مناسبی جهت کاهش عوارض این خطرات برای خود فرد و جامعه اش است. هدف نهایی برنامه، کنترل کامل رفتارهای پرخطر است. برنامه های کاهش اسیب می تواند از طریق آموزش ( روش های تزریق سالم و رفتار سالم جنسی ) جایگزینی با مواد کم خطر تر، تعویض سرنگ و سوزن و اقدامات دیگر از جمله توزیع کاندوم، مواد ضد عفونی کننده و خدمات حمایتی ارائه شود.
مراکزگذری (DIC) :
DIC مخفف In Center Drop و به معنای مرکز گذری کاهش آسیب است. این مراکز برای کنترل آسیب‌های اجتماعی اعتیاد به وجود آمده و معتادان پرخطر و در معرض ابتلا به بیماری‌های عفونی نظیر ایدز، با مراجعه به این مراکز، از امکانات رایگان مثل سرنگ و برنامه‌های آموزشی رایگان این مراکز استفاده کنند.
افزایش آگاهی مصرف‌کنندگان مواد، افزایش آگاهی خانواده، ارتباط میان گروه‌های خودیاری، کاهش شیوع خونی هپاتیت B و C و HIV در معتادان تزریقی، آموزش نحوه تزریق بهداشتی و ارایه سرنگ، کاهش تزریق در سوء مصرف‌کنندگان تزریقی، ارجاع به مراکز درمانی و ارایه خدمات رفاهی در حد امکان از اهداف مراکز گذری کاهش آسیب است.
مصاحبه انگیزشی، تأمین بهداشت جسمی، تأمین یک وعده غذا و پوشاک و ارجاع به کلینیک‌های مثلثی برای انجام تست هپاتیت و ایدز از جمله وظایف مراکز گذری است. بعد از تهیه گزارش مددکاری سوزن و سرنگ استریل به معتادان تزریقی ارایه می‌شود. سپس فرم ثبت اطلاعات تعویض سوزن و سرنگ و وسایل تزریق به فرد ارایه شده و فرد تحت درمان قرار می‌گیرد.
تیم امداد رسان سیار(outreach) : تیمی است حداقل دو نفره که به معتادانی که به مراکز مراجعه نمی کنند خدمات کاهش آسیب را ارایه می نماید.
مراکز سرپناه شبانه : مکانی است که به منظور کاهش آسیب و برای اسکان موقت و شبانه افراد وابسته به مواد با رفتارهای پرخطر و بی خانمان راه اندازی می شود.
خدمات کاهش آسیب شامل :
1- آموزش اطلاع رسانی و مشاوره با افراد دارای رفتار پرخطر در مورد ( ایدز،هپاتیت) تزریق سالم و رفتارسالم جنسی.
2- برنامه توزیع و چمع آوری سرنگ و سوزن.
3- توزیع مواد و ضد عفونی کننده.
4- آموزش جهت پیشگیری از رفتارهای پرخطر جنسی وتوزیع کاندوم .
5- برگزاری جلسات گروه های همتا.
6- ارجاع به مراکز بهداشتی درمانی و بیمارستان ها(درصورت لزوم)
7- ارجاع به واحدهای درمان نگهدارنده با متادون (درصورتی که در مرکز وجود نداشته باشد) ویا انجام درمان نگهدارنده در مراکزی که دارای واحد متادون هستند.
8- ارجاع به مرکز درمان اعتیاد جهت درمان داوطلبین.
9- انجام مشاوره و تست داوطلبانه HIV در مراکزی که امکان آن وجود ندارد و یا ارجاع.
10- توزیع یک .عده غذا، چای، استحمام و لباس مناسب فصل.