آموزش مهارت های زندگی

آموزش مهارت های زندگی:
معاونت امور فرهنگی و پیشگیری سازمان بهزیستی در حال حاضر توان آموزش مهارت های زندگی به گرو ه های زیر را دارد. :
الف- دانش آموزان مقاطع پیش دبستان، ابتدایی و راهنمایی
ب – دانشجویان دانشگاهها
ج – کارمندان و پرسنل محیط های کاری
مقدمه و اهمیت موضوع
رشد سریع تکنولوژی ، آسایش و آرامش قابل توجهی را برای ما به ارمغان آورده است . با این وصف ارزیابی ها نشان می دهد که با وجود توسعه اقتصادی و صنعتی کشورها ، آسیب ها و مشکلات روانی – اجتماعی هم رشد فزاینده ای داشته است . کشور ما هم به دلیل ویژگیهای خاص خود از جمله واقع شدن در شاهراه قاچاق مواد مخدر ، جمعیت جوان ، تجربه جنگ ، زلزله ، مهاجرت ، رشد سریع تکنولوژی و تغییرات سریع فرهنگی با رشد روز افزون آسیب هایی مانند اعتیاد ، طلاق ، فحشاو بی بندو باری های جنسی ، شیوع ایدز و خشونت مواجه است . ارزیابی ها نشان داده است که امکان مدارا با فشارهای موجود زندگی ، به طور محسوسی در مقایسه با دو دهه پیش کشور و نیز در مقایسه با سایر کشورهای توسعه یافته ، کاهش پیدا کرده است . همین امر باعث شده است تا در سالهای اخیر به مباحث سلامت و بهداشت روان توجه روز افزونی شود و برنامه های مربوط به پیشگیری و ارتقا سلامت و بهداشت روان جزو سیاست های مهم مسوولین قرار گیرد . اگر چه تلاش های فراوانی در این جهت انجام شده است ، اما بیشتر این اقدامات در زمینه بهداشت جسمانی بوده و به ابعاد روانی – اجتماعی و هیجانی توجه چندانی نشده است و اگر اقداماتی در این زمینه انجام شده بیشتر معطوف به بیماریها اختلالات و مشکلات روانی – اجتماعی بوده است و کمتر به سلامت روان کل جامعه پرداخته شده است . لذا خلا برنامه های ارتقایی و پیشگیرانه برای توانمند کردن افراد سالم جامعه محسوس می باشد . در این راستا معاونت امور فرهنگی و پیشگیری سازمان بهزیستی کشور، حرکت ارزنده ای را با برنامه آموزش مهارت های زندگی شروع کرده است و موفقیت های موثر و بزرگی را در جهت ارتقا بهداشت روان و پیشگیری از آسیب های اجتماعی کسب کرده است .
برنامه آموزش مهارت های زندگی چیست؟
برنامه آموزش مهارت های زندگی یک برنامه پیشگیرانه و ارتقایی می باشد . این برنامه به منظور ارتقای سطح بهداشت روان و پیشگیری از آسیب های روانی – اجتماعی تهیه گردیده است . شاید بهتر باشد قبل از آشنا شدن با برنامه آموزش مهارت های زندگی تعریفی از بهداشت روان ، برنامه های پیشگیرانه وارتقایی داشته باشیم .
بهداشت روان به زبان ساده یعنی توانایی شاد ، سازنده ، سالم و بدون دردسر و گرفتاری زیستن . بنا به تعریف سازمان جهانی بهداشت ، بهداشت روان فقط به معنی نبود بیماری روانی نیست ، بلکه بیشتر با نوعی سلامت ذهنی ارتباط دارد . افرادی از نظر روانی سالم هستند که احساس کنند به خوبی با زندگی ، مسائل و تغییرات آن کنار می آیند ، می توانند زندگی خود را تحت کنترل داشته باشند و مسئولیت پذیر باشند . از توانایی های ذهنی خود به خوبی استفاده کنند ، با دیگران ارتباط خوب و مناسبی برقرار کنند و به فعالیت های سازنده و مفید بپردازند .
سلامت روان دامنه بسیار گسترده ای دارد و هیچ تضمینی وجود ندارد که اگر کسی امروز از سلامت روانی نسبی برخوردار است ، این سلامت همواره تداوم داشته باشد .
همه ما در طول زندگی ، با فشارها و استرس های بزرگ و کوچکی مانند مراحل رشدی ، بلوغ ، بیماریها ، فشار اقتصادی ، از دست دادن شغل ، سرو صدا و شلوغی و …. سرو کار داریم به همین دلیل ، دردسر و گرفتاری را در تمام دوره های زندگی تجربه می کنیم .
این در دسرها و گرفتاری ها روی احساس رضایت و شادی ما از زندگی تاثیر می گذارد و به تدریج سلامت روانی – اجتماعی ما را تحت تاثیر قرار می دهد .
برای رسیدن به یک سطح مطلوبی از بهداشت روان و حفظ آن ، برنامه های مختلفی ارائه شده است که به طور کلی این برنامه ها حول دو محور اصلی ارتقاو پیشگیری در حرکت است . اما منظور از برنامه های ارتقایی چیست ؟ و برنامه های پیشگیرانه چه برنامه هایی هستند ؟
به هر گونه عملی که بهداشت روانی و بهزیستی را در خلال جامعه و افراد افزایش دهد برنامه های ارتقایی گفته می شود . به عنوان مثال برنامه هایی مانند استفاده مناسب از اوقات فراغت، ورزش ، تفریحات سالم و… جزو برنامه های ارتقایی گنجانده شده که باعث می شود فرد احساس شادی ، رضایت و توانمندی بیشتری کند .
برنامه های پیشگیرانه به هر گونه مداخله هایی اشاره دارد که قبل از شروع ابتدایی مشکل اجتماعی یا شروع هر گونه بیماری ، انجام می شود تا از رشد مشکل و آسیب های اجتماعی یا رشد هر گونه بیماری جلو گیری کند .
مهارت چیست؟
واقعیت این است که داشتن مهارت در همه زمینه ها مطرح است . چرا که مهارت یعنی توانایی های لازم برای انجام صحیح یک کار . بنابراین نجاری ، رانندگی ، لوله کشی ، آشپزی و نقاشی و…. همه و همه مهارت هستند . اما از آنجا که هدف برنامه آموزشی مهارت های زندگی ارتقا سطح سلامت روان افراد و پیشگیری از آسیب های اجتماعی می باشد . مهارت هایی در این برنامه آموزشی مطرح می شود که با هدف برنامه متناسب می باشد .
چه مهارت هایی در برنامه آموزش مهارت های زندگی آموزش داده میشود ؟
جهت ارتقای سطح سلامت روان و پیشگیری از آسیب های اجتماعی اساسا از ده مهارت اصلی و پایه ای استفاده می شود که عبارتند از ::
مهارت خود آگاهی
مهارت همدلی
مهارت برقراری رابطه موثر (ارتباطات اجتماعی)
(مهارت روابط بین فردی سازگارانه (ارتباطات بین فردی
مهارت تصمیم گیری
مهارت حل مساله
مهارت تفکر انتقادی
مهارت تفکر خلاق
مهارت مقابله با هیجانات منفی
مهارت مقابله با استرس