آموزش مهارت های زندگی ویژه دانشجویان


آموزش مهارتهای زندگی ویژه دانشجویان
ورود به دانشگاه یکی از مهم ترین فرازهای زندگی در مسیر تحول به هنجار انسان است. با شروع دوره دانشجوئی یکی از مهم ترین مراحل زندگی ما آغاز می شود چرا که در طی این دوران می توان خود را برای زندگی پس از تحصیل آماده کرد.
عصری که در آن قرار داریم عصر پیشرفت، فناوری و تغییرات سریع و مداوم است، لذا منجر به ایجاد تغییرات شگرفی در شیوه زندگی انسانها شده است، تمامی انسان ها از جمله دانشجویان ناگزیر به سازگاری با این شرایط هستند به گونه ای که لازم است برای داشتن زندگی مطلوب بر مجموعه ای از مهارت ها تسلط یابند تا بدین ترتیب قادر به انطباق و حل مسائل و مشکلات احتمالی پیش روی خود باشند.
سازمان جهانی بهداشت، مهارتهای زندگی را چنین تعریف می کند: توانائی انجام رفتار سازگارانه و مثبت به گونه ای که فرد بتواند با چالش ها و ضروریات زندگی روزمره کنار آید.
به طور کلی مهارت های زندگی، توانائی هائی هستند که منجر به ارتقای بهداشت روانی افراد جامعه، غنای روابط انسانی، افزایش سلامت و رفتارهای سالم در سطح جامعه می گردند. هم چنین به صورت ابزاری در پیشگیری از آسیب های روانی- اجتماعی مبتلا به جامعه، نظیر اعتیاد، خشونت، آزار کودکان، خودکشی و...نیز قابل استفاده اند.
بهداشت روانی از جمله مهم ترین نیازهای انسان امروزی است که برای تامین آن لازم است فرد دقیقا خود را بشناسد، دیگران را درک کند و روابط موثری با آن ها برقرار نماید، هیجان های منفی و استرس های روزمره خود را شناسائی کند و آنها را تحت کنترل درآورد، به شیوه ای موثر مشکلات خود را حل کرده و تصمیم های مناسبی اتخاذ نماید، کلیشه ای فکر نکرده و اطلاعات را بدون پردازش و تفکر نقادانه نپذیرد.

زندگی دانشجوئی با تغییرات زیادی همراه است لذا ضروری است که دانشجویان توانائی مقابله سالم و متنوع با مشکلات را داشته باشند و از بهداشت جسمی و روانی خود محافظت کنند تا بتوانند در مسیری گام بردارند که اعتلای شخصیت آنها تداوم یابد.

سازمان بهداشت جهانی، یونیسف و یونسکو ده مهارت زندگی اصلی را بدین شرح معرفی می نمایند:

1- مهارت خود آگاهی: توانائی و ظرفیت فرد در شناخت خویشتن و شناسائی خواسته ها، نیازها و احساسات خویش.
2- مهارت حل مساله: تعریف دقیق مشکلی که فرد با آن روبروست، شناسائی و بررسی راه حل های موجود و برگزیدن و اجرای راه حل مناسب و پس از آن ارزیابی نتیجه عملکرد.
3- مهارت تصمیم گیری: در این مهارت فرد می آموزد که تصمیم گیری چیست و چه اهمیتی دارد. هم چنین با انواع تصمیم گیری آشنا شده و مراحل تصمیم گیری را گام به گام تمرین می کند.
4- مهارت برقراری ارتباط موثر: این مهارت به معنای ابراز احساسات، نیازها و نقطه نظر های فردی به صورت کلامی و غیر کلامی است. در این مهارت فرد می آموزد که چگونه می تواند یک ارتباط را شروع کرده، تداوم بخشد و پایان دهد.
5- مهارت ایجاد و حفظ روابط میان فردی: مهارتی است جهت تعامل مثبت با افراد (اعضای خانواده، دوستان، همکاران و...)و موثر کردن این روابط به نحوی که رضایت طرفین را در بر داشته باشد.
6- مهارت تفکر خلاق: مهارتی سازنده و پایه برای نیل به سایر مهارت ها ی مرتبط با سبک اندیشیدن است. در این مهارت فرد می آموزد که به شیوه ای متفاوت بیندیشد و از تجربه های متعارف و معمولی خویش فراتر رود و تبیین و راه حل هائی را خلق نماید که خاص خودش است.
7- مهارت تفکر نقاد: توانائی تحلیل عینی اطلاعات موجود با توجه به تجارب شخصی و شناسائی آثار نفوذی ارزش های اجتماعی، همسالان و رسانه های گروهی بر رفتارهای فردی.
8- مهارت همدلی: این مهارت عبارت است از فراگیری نحوه درک احساسات دیگران. در این مهارت فرد می آموزد که چگونه احساسات افراد دیگر را تحت شرایط مختلف درک کند، تفاوتهای فردی را بپذیرد و روابط بین فردی خود را با آن ها بهبود بخشد.
9- مهارت مقابله با هیجان ها: شناخت هیجان ها و تاثیر آن ها بر رفتار. فراگیری نحوه اداره هیجان های شدید و مشکل آفرین نظیر خشم.
10- مهارت مقابله با استرس: در این مهارت فرد می آموزد که چگونه با فشارها و تنش های ناشی از زندگی دانشجوئی و سایر استرس ها مقابله نماید.
علاوه بر مهارت های مذکور دو مهارت رفتار جرات مندانه (قاطعانه) و مدیریت زمان نیز از جمله مهارت هائی هستند که می توانند در زمره مهارتهای زندگی قرار گیرند.
مهارت رفتار جرات مندانه: توانائی ابراز صادقانه نظرات، احساسات و نگرش ها بدون احساس اضطراب. دفاع فرد از حقوق خود به شکلی که حقوق دیگران پایمال نشود.
مهارت مدیریت زمان: در این مهارت فرد می آموزد که چگونه گام به گام زمان خویش را با اهداف خود سازگار و تنظیم نماید.
مجموعه مهارت های فوق توسط دفتر پیشگیری از آسیب های اجتماعی معاونت امور فرهنگی و پیشگیری سازمان بهزیستی در قالب کارگاههای آموزشی که ترکیبی از روش های سخنرانی، بحث گروهی، فعالیت و...می باشند، توسط مدرسین آموزش دیده و مجرب این سازمان، در دانشگاههای سراسر کشور آموزش داده می شوند.