اشاره:

در سیر تاریخی پژوهش های ارتباطی نخستین مدل ارتباط را به ارسطو نسبت می دهند. در این مدل فرایند ارتباط از سه عنصر مخاطب، پیام و فرستنده تشکیل شده بود. پس از آن نیز اندیشمندان حوزه علوم اجتماعی و متخصصان علم ارتباطات همواره به تجزیه و تحلیل ارتباط و پیام ارتباطی پرداخته اند . از مدل های ساده و اولیه تا به امروز که مدل هایی پیچیده و شبکه ای دارد و نقش ها و کارکردهای مختلفی را برای فرایند ارتباط و دریافت پیام توسط مخاطب را متصور شده اند. اندیشمندان ارتباطی نقشی که رسانه های جمعی از سایر کارکردهای ان امروز برجسته تر می دانند نقش اطلاع رسانی ، خبرسازی،تفریح و سرگرمی است. با گسترش رسانه های جمعی و افزایش مخاطبان و کاربران آن در سطح جوامع به تبع کارکردهای آن نیز افزایش یافتهو ارتباطات از شیوه سنتی و یک سویه خارج شده و با ظهور رسانه های جدید ارتباطات دوسویه و تعاملی شکل گرفته است.
پیدایش رسانه های جدید ، حلقه های جدید شبکه های ارتباطی را ایجاد کرد که همه جامعه جهانی را به یکدیگر متصل ساخت. به میزانی که جمعیت متراکم تر با تنوع فرهنگی دینی و قومی بیشتر در فضایی جمع شوند به همان اندازه مسئله روابط اخلاقی اهمیت بیشتری پیدا می کند.
پیدایش رسانه های جهانی و گسترش اینترنت در میان کشورهای مختلف جهان مرزهای مختلف فرهنگی ،سیاسی و جغرافیایی را درنوردیدو پیام مخاطبان را در کمترین زمان و به فاصله یک کلیک از این سوی دنیا به آن سوی دنیا مخابره کرد.
پیدایش اتاق های گفتگو ، تالارهای گفتگو، وبلاگها، وب گاه ها ، شبکه های اجتماعی و دوست یابی ، پست الکترونیکی ، موبایل که پیامک و بلوتوث را دریافت و ارسال می کند موجب شکل گیری رفتارهای جدید اجتماعی و اخلاقی شده که گاه منجر به بروز ناهنجاری ها و آسیب ها وامور غیر اخلاقی نیز شده است .
هرگاه سخن از فضای مجازی به میان می آید نخستین مصادقی که به ذهن متبادر می شود سایت های اینترنتی است و گستردگی و فراگیری آن به حدی است که گاه هر دو به یک معنا گرفته می شوند؛علاوه بر وبگاهها که بیشتر نمودی سازمانی در فضای وب دارند، وبلاگ ها پایگاههای فرد محورند که از دسته وب گاهها محسوب می شوند و بیشتر منعکس کننده فضای فردی و غیررسمی اند.اتاق های گپ وگفتگو ، ار امکانانت تعاملی وب است که پس از وب گاهها می توان گفت مهمترین گونه فضای مجازی به حساب می آیند. سادگی و راحتی دسترسی همچنین دامنه گستردگی افرادی که در این محیط ها به تعامل با یکدیگر می پردازند عامل مهمی در جذب کاربران به استفاده از ان است.
شبکه های اجتماعی و تالار های گفتگو نیز امروزه با استقبال گسترده کاربران روبرو شده است که امکان تعامل افراد با یکدیگر را در فضای مجازی به راحتی میسر می کند. اما نکته مهمی که در شبکه های اجتماعی وجود دارد زنجیره انسانی بزرگی است که افراد پس از عضویت در شبکه با آن مواجه می شوند. بسیاری از اطلاعات کاربران به راحتی در دسترس افراد قرار می گیرد که ممکن است آنان را با مشکلاتی درگیر کندومهمترین ابزاری که به راحتی در دسترس دیگران قرار می گیرد پست الکترونیک افراد است که برای انتقال اطلاعات از آن استفاده می کنند که گاه ممکن است موجب بروز آسیب هایی شود.
بخش دیگری که در حوزه وب و فضای مجازی بسیار طرفداران مشتاق دارد و کاربران زیادی را به خود مشغول کرده است بازی های رایانه ایو برخط است. بازی های تعاملی و بازی های تعاملی برخط به طور خاص تر که کاربران علاوه بر اینکه با افراد بسیاری درگیر تعامل می شوند از ازادی عمل بیشتری برای حرکت و تعامل با دیگران و رایانه برخوردارند. موبایل به عنوان یکی از فناوری های ارتباطی فردی در مباحث آسیب شناسی به تازگی مورد توجه قرار گرفته است. امکاناتی از قبیل ارسال و دریافت پیامک وبلوتوث و امکان اتصال به اینترنت از جمله قابلیت هایی است که می تواند برای کاربران آسیب زا باشد. رعایت اخلاق و نکات اخلاقی در جامعه همواره از سو ی ادیان مختلف توصیه شده است.
حفظ کرامت انسانی و رعایت شئون اخلاقی همواره یکی از دغدغه ای اصلی بشر بوده است و از سوی ادیان مختلف به افراد توصیه شده است. به رغم پیشرفت های بسیاری که جوامع در سایر مسائل مادی داشته اند آمار بیانگر آن است که مسائل اخلاقی در جوامعه از وضعیت مطلوبی برخوردار نیست . حفظ حریم خصوصی افراد ، افشا نکردن حقایق نامربوط و آزار دهنده ، عدم افشای غیر مجاز تصاویر، حفظ حریم خصوصی افراد، صیانت از زندگی خصوصی ایشان ،حفظ اعتبار، شهرت، آبرو و حیثیت افراد ،افشا نکدن حقایق نامربوط و آزاردهنده، عدم افشای غیر مجاز تصاویر خصوصی،حمایت از عدم افشای اطلاعاتی که به اثر اعتماد افراد وصول کرده اند از جمله مواردی است که همواره دغدغه متفکران و مسئولان جامعه است.

برگرفته از کتاب فضای مجازی زیر نظر آقای دکتر سعید رضا عاملی