به نام خدا
یکی از محورهای سایت بانک جامع اطلاعات آسیب های اجتماعی گفتگو با صاحب نظران می باشد این گفتگو با موضوع ازدواج و طلاق با جناب آقای علی اکبر محزون مدیرکل محترم آمار و اطلاعات جمعیتی و مهاجرت سازمان ثبت احوال کشور انجام شده است. ضمن تشکراز ایشان مطالب گفتگو به شرخ ذیل ارائه می شود.

 

  

محزون

تحلیل شما از وضعیت ازدواج و طلاق کشور در طی سال های اخیر چیست؟
باسلام و خسته نباشید به شما و همه همکارانتان در دفتر امور آسیب های اجتماعی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی
در طی سال های اخیر آمار ازدواج و طلاق در کشور تا حدودی به تبع افزایش جمعیت در معرض سن ازدواج از روند رو به رشدی برخوردار بوده است. اما در این سال ها رشد متناسب با جعیت در سن ازدواج نداشتیم و از انتظارات ما فاصله دارد. انتظاراتی که ما داشتیم محقق نشده، جمعیت در انتظار ازدواج در طی سال های 65-1355 در دهه اخیر به اوج خودش رسیده و افراد در سن ازدواج به موقع ازدواج نکردند و از سوی دیگر شاهد بهم خوردن تعادل جمعیتی پسران و دختران در سن ازدواج نیز هستیم.
بیشترین آمار ازدواج دختران مربوط به سن 29-15 ساله است که %85 ازدواج ها را شامل می¬شود درحالیکه که پسران بیشتر در سن 34-20 ساله ازدواج می کنند. و این اختلافات بین سن ازدواج پسران و دختران هر ساله بوجود می آید. که در طی سال های اخیر این اختلاف بین سن ازدواج دختران و پسران به 5-4 سال و بعضاً بیشتر هم رسیده است. این اتفاق باعث گردیده تا در سال های گذشته تعداد دختران در سن ازدواج بیشتر از پسران شده و با معکوس شدن این روند در سال های آینده احتمال آسیب هایی از جمله تجرد قطعی دختران و پسران افزایش می یابد این سوال مطرح می شود که آیا همسن گزینی می تواند برای کاهش دادن فاصله سنی به جوانان ما کمک کند. بله اگر پسران و دختران را تشویق به ازدواج همسن و بتوانیم فاصله سنی زوجین را کاهش بدهیم و این انتظار محقق شود می تواند به حفظ تعادل جمعیتی کشور کمک شایان کند.

علت بالا رفتن سن ازدواج جوانان کشور را در چه می دانید؟
علت بالارفتن سن ازدواج جوانان دلایل مختلفی دارد در دهه های گذشته دختران در سن 19-15 سال ازدواج می کردند و پسران در سن 24-20 سال ازدواج می کردند در حالیکه در سال های اخیر بیشتر پسران در سن 29-25 سال و دختران در سال های 24-20 سال. لازم به ذکر است که این شرایط سنی برای کل کشوراست نه بطور مثال برای کلان شهری مثل تهران زیرا در شهر تهران شرایط سنی برای دختران و پسران به مراتب بالاتر از این می باشد.
تحولات جمعیتی هر کشوری در مسیر توسعه آن کشور رخ می دهد و چون کشور ما نیز یک کشور در حال توسعه می باشد لذا این اتفاقات متاثر از اثرات توسعه می باشد. عمده ترین دلایل به تاخیر افتادن و بالارفتن سن ازدواج برای پسران در کشور را تحصیلات، انجام خدمت سربازی و مقدمات اشتغال پسران می توان نام برد. اما دختران به ادامه تحصیل می پردازند تا بتواند زمینه بهتر و مناسبی برای اشتغال و بعد از شاغل شدن زمینه مناسب و بهتری برای ازدواج کردن داشته باشند. دختران وقتی شاغل می شوند دغدغه ازدواج کاهش می یابد چرا که سرگرم کار و اشتغال می شوند و تقریباً مستقل می شوند و بعدها که دختران تصمیم به ازدواج می گیرند زمان مناسب و مفید برای باروری(فرزندآوری)را ازدست می دهند چرا که هر چه سن دختران بالاتر می رود این زمان مفید فرزند آوری کمتر می شود و زایمان برای دختران بالای 35 سال هم پرخطر می شود و در نتیجه آن تک فرزندی و یا بی فرزندی در جامعه شکل می گیرد. بالارفتن سن ازدواج برای پسران باعث می شود که پسران با دختران سنین پایین تر ازدواج کنند و این امر باعث افزایش تجرد قطعی در دختران با سنین بالاتر می شود و آسیب هایی را به همراه دارد.

علت افزایش طلاق بویژه طلاق عاطفی در کشور را ناشی از چه عواملی می دانید؟
علت طلاق های ثبت شده ازجمله: تجمل گرایی ، بالا رفتن سطح توقعات ، کافی نبودن مهارت زندگی زوجین و از بین رفتن قباحت طلاق در جامعه را می توان نام برد. براساس آمارهای سازمان ثبت احوال کشور بیش از 50 درصد طلاق ها زیر 5 سال و در حدود 15 درصد طلاق ها زیر یک سال اول زندگی اتفاق افتاده است.
به نظر شما در سیاستگذاری های اجتماعی چه رویکردی اتخاذ شود تا زمینه پیشگیری از طلاق و افزایش ازدواج فراهم شود.
 انجام کارهای فرهنگی و اقتصادی و زیر ساختی
ترغیت و تشویق جوانان کشور به ازدواج در سن پایین مثل اقدام بانک مرکزی که برای هرکس که زیر 25 سال ازدواج کند 2 میلیون وام ازدواج بیشتر پرداخت می کنند. درکنار پایین آوردن سن ازدواج، مهارت های مورد نیاز برای تشکیل زندگی و توانمندی پذیرش بار مسئولیت فرزندآوری درجوانان آموزش داده شود.
حمایت از ازدواج و فرزندآوری در کنار تحصیل و شغل از قبیل: ایجاد خوابگاه های متاهلی برای ازدواج دانشجویی و فراهم آوردن امکاناتی برای نگهداری فرزند در کنار تحصیلات و شغل می تواند به تشکیل خانواده و فرزندآوری کمک شایانی بکند.
مطلب آخر اگر همه سیاست های تشویقی جواب نداد و در اثر بحث تک فرزندی و بی فرزندی در بین خانواده ها، کشور دچار سالمندی جمعیت شد، باید برای سالمندان زمینه مشارکت بیشتر در اجتماع را فراهم کنیم برای کاهش بارتکفل باید از ظرفیت خود سالمندان استفاده کنیم. وقتی زمینه مشارکت سالمندان را در جامعه فراهم کنیم همه خدماتی که به سالمندان ارائه می کنیم به خود جامعه برمی¬گردد. امکانات و زمینه امنیت و بهداشت سالمندان را نیز باید افزایش دهیم تا آنها دچار آسیب های جسمی و روحی نشوند. چه بسا برای سالمندان زمینه دسرسی به فناوری اطلاعات و ارتباطات(ICT) را فراهم کنیم تا به نوعی از طریق این امکانات بتوانند با دنیای پیرامون خود و فرزندانشان ارتباط داشته باشند که این امر می تواند باعث نشاط و شادی در روحیه سالمندان شود.

این گفتگو توسط آقای مجید کاظمی کارشناس دفتر امور آسیب های اجتماعی با آقای علی اکبر محزون در تاریخ 21/6/1391 انجام شده است.